3 - در موقع بيان يك مطلب علمى ، مانند مجاز و استعاره ، بازهم موازنه را برقرار كرده است ، مثل : و گويند به خداى تعالى گرويديم و آن در حال بأس بود يا قيامت ، و چه گونه بود مر ايشان را دست دراز كردن و گرفتن با دورى مسافت ، و اين مجاز است و استعارت ، در ترجمهء وَ قالُوا آمَنَّا بِهِ وَ أَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ . ( سورهء 34 / آيهء 53 ) 4 - گاهى به اختلاف قرائتى كه در قرآن موجود بوده است اشاره كرده و در عين حال از موازنه خوددارى نكرده است ، مانند : باز سخت شد دل‌هاتان بعد ديدن اين عبر ، پس اين دلها همچون سنگ است بلك سخت‌تر ؛ و از سنگ‌ها سنگ است كه از وى جوىها مىروان‌شود ، و از سنگ‌ها سنگ است كه مىبشكافد و آب از وى مىچكان شود ، و از سنگ‌ها سنگ است كه از ترس خداى تعالى از بالا سوى نشيب مىدوان شود . و خداى تعالى غافل نيست از آنچه مىكنيت اى جهودان ، و چون مغايبه خوانى معنى اين بود كه غافل نيست خداى تعالى از آنچه مىكنند آن جهودان ، اى مؤمنان . ( سورهء 2 / آيهء 74 ) 5 - اختلاف نظرى كه در بين مفسّران موجود بوده ، بدون ذكر نام آنان ، به كلمهء « قيل » بسنده كرده است مانند : و چون تن‌ها با جان‌ها يار كرده شوند ، و قيل و چون نيك با نيك و بد با بد جفت گرفته شوند ، و قيل و چون تن نيك با فرشته و تن بد با ديو قرين كرده شوند . ( سورهء 81 / آيهء 7 ) 6 - در گذشته مترجمان را عقيده بر اين بوده كه مبادا در روش خود مرتكب خطائى شوند ، و در نزد خدا و خلق مسئول باشند ؛ بنابراين هر گونه سهل‌انگارى و بىدقّتى را گناهى عظيم مىدانستند ، و هر لغزشى را در تفسير و ترجمهء قرآن مستلزم مكافات و مجازات . لذا مىبينيم در اين راه وسواس را به جائى رسانيده‌اند كه حتّى در جائى كه دو ضمير - يكى مؤكّد ديگرى بوده - آن را دو بار معنى كنند ، مانند : چه توئى تو شنوندهء گفتار ما ، در ترجمهء إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ . ( سورهء 2 / آيهء 127 ) گفتند : آيا توئى تو يوسف ، گفت : منم يوسف با تأسّف ، در ترجمهء قالُوا أَ إِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ قالَ أَنَا يُوسُفُ . ( سورهء 12 / آيهء 90 ) آنها كه ايشانند نمازآرندگان ، و زكات دهندگان ، و ايشانند ايشان در بودن آخرت بىگمان ، در ترجمهء الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ . ( سورهء 27 / آيهء 3 ) 7 - ترجمهء بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ : در اين متن بِسْمِ اللَّهِ را از سورهء حمد تا سورهء يونس - به استثناء سورهء توبه - و سپس در سورهء مؤمنون به ده گونه ترجمه كرده است و پس از آن ديگر هيچ .